5 Ocak 2015 Pazartesi

Zaman Gazetesinin Trajedisi




Siyasi iktidar, 17-25 Aralık Hırsızlık ve Rüşvet Haftası’nın 1. yıldönümü arifesinde, 14 Aralık’ta bir operasyon yapıp aralarında gazetecilerin, televizyoncuların da bulunduğu 32 kişiyi, “terör örgütü kurmak, yönetmek ve üye olmak” suçlamasıyla gözaltına aldı. Bu operasyonun hukuki ve adli boyutunun çok sağlam olmadığı 4. gün ortaya çıktı: Çünkü sadece 4 kişi tutuklandı. Ayrıca operasyon yurtiçinde ve dışında geniş tepki yarattı. Mesela BBC, 17 Aralık tapelerini bir kez daha yayımladı. 
Türkiye’de siyasi içerikli bir operasyonda ilk kez bir TV dizisinin yönetmen ve senaristleri gözaltına alındı. Somut gerçekle kurguyu ayırt etme konusunda bir sorun var: Sokakta Erol Taş’ı ya da “Tecavüzcü Coşkun”u görünce linç etmeye çalışan sıradan yurttaş kalabalığının içinde Emniyet yetkilileri ve savcıların da bulunduğunu gördük. 
Medyatava’nın yayımladığı rakamlara göre, Zaman gazetesi, 8-14 Aralık 2014 haftasında günde 954 bin 335’lik satışla Türkiye’nin en çok satan gazetesi. Günlük bayii satışı 25 bini bile bulmayan Zaman, yöneticilerinin iddiasına göre, abone ve elden toplu satışlarla bu rakamlara ulaşıyor. Cemaatin kendi içindeki örgütlenmesi, bazı kalem oyunları, dağıtım şirketi ile anlaşma ve 17 Aralık 2013 öncesindeki iktidar desteği sayesinde, Zaman, satış konusunda kendisini olduğundan çok daha güçlü gösterebiliyordu. 
Zaman, sıradan, normal bir gazete değil. Çünkü bu gazetenin arkasında, FBI’nın bir raporuna göre milyarlarca dolarlık iş hacmi olan büyük bir yapı var. Siyaset, maliye, ticaret, eğitim, din, medya gibi alanlarda son derece faal olan bu karmaşık yapı, dünyanın birçok ülkesinde bayrak gösteriyor, en önemli merkezi manevi liderleriFethullah Gülen’in ikamet ettiği ABD’nin Pensilvanya eyaleti…
Bugün mağdur konumuna düşürülen Zaman gazetesi ve Samanyolu TV, Gülen Hareketi’nin yarı resmi yayın organları. Bu kimlik, bu nitelik önemli bir handikap. Çünkü dogmaları, tabuları olan bir zihniyet, doğru dürüst gazetecilik yapamaz. Bu tür kişi ve kurumların icra ettiği mesleğe ajitasyon/propaganda, reklamcılık, halkla ilişkiler denebilir. Habercilik mesleği “Fikri hür, vicdanı hür” kişi ve kurumların becerebileceği bir meslek. 
Zaman’ın yakın geçmişi sorunlu: Ergenekon, Balyoz, Odatv, KCK davalarında, bu gazete, kamuyu bilgilendirmek için değil, sahte delillerle bazı masum sanıkları siyasi amaçlarla mahkûm etmeye uğraşan polis, savcı ve yargıçların sözcüsü gibi yayın yaptı. Bir gazetenin arşivi, onun mesleki, ahlaki tutarlılığının en sağlam sertifikasıdır. 
Tüm bu olumsuzluklarının yanı sıra, esas trajedi, Zaman’ın, piyasaya çıktığından bu yana sürdürdüğü yayın politikası. Zaman 28 yıldır, iktidardan, güçlüden, zenginden yana; emekçiye, yoksula karşı, muhafazakâr, sağcı, Amerikan renkli bir İslamiyet savunuculuğu yapıyor. Ne var ki, resmen 17-25 Aralık’ta cenaze töreni düzenlenen AKP-Gülen koalisyonundan sonra, Zaman, kendisini birdenbire, hiç beklemediği ve istemediği halde muhalif bir yayın organı olarak hissetmek zorunda kaldı. Oysa ki bir gazetenin muhalifliği, böyle mecburen, istemeden, siyasi konjonktür değişince ya da ortaklık bozulunca gündeme gelmez. Gazete, mesleki olarak, doğal olarak tüm iktidar kutuplarına her zaman her yerde eşit uzaklıkta durur, durması gerekir. İktidarı değil, kamu çıkarını savunur. 
Zaman, birdenbire “basın özgürlüğü” sözcüsü ve öncüsü kesildi. Şaşırtıcı… Çünkü aynı gazete, onlarca Kürt gazeteci, Odatv’dekiler, Ahmet Şık, Nedim Şener gibi gazeteciler gözaltına alınırken, bu operasyonları desteklemiş, polis ve savcıları cesaretlendiren yayınlar yapmıştı. 
Gün döndü, Hizmet’in AKP iktidarındaki hizmet süresi bitti, Zaman, şimdi kendi yöneticileri gözaltına alınınca bağırıyor. İnandırıcı olabiliyor mu? 
Önemli bir nokta: Hiçbir gerekçe, hiçbir siyasi çıkar adına, 14 Aralık operasyonu desteklenemez, olumlu gösterilemez hatta sessiz kalınamaz. Böyle bir tutum,Erdoğan’ı desteklemek anlamına geleceği gibi, ilke olarak, meslek ve vicdan adına savunulması gereken “basın özgürlüğü”nden vazgeçmek demektir. Samanyolu ve Zaman ile bu grupta çalışan gazetecilere karşı siyasi iktidarın bu haksız, hukuksuz, gayrimeşru operasyonuna karşı çıkmak, kesinlikle Gülen Hareketi’ni savunmak, onun safına geçmek anlamına gelmez. Basın Özgürlüğünü savunurken, mağdurun kim olduğu, geçmişte ya da bugün ne yaptığı önemli değil. Basın özgürlüğü, sadece medyayı ve gazetecileri ilgilendirmez, posta@cumhuriyet.com.tr esas olarak yurttaşların, habere özgürce ulaşma hakları için elzemdir. Bu nedenle kim basın özgürlüğünü sınırlayıp kısıtlıyor ya da yasaklıyorsa, ona karşı çıkmak şarttır. 
Bazı kesimlerde, “İyi ama Fethullahçılar bizim basın özgürlüğümüz elimizden alındığında bizimle dayanışma içinde olmadılar, aksine onlar o zaman iktidar yanlısı idi” ya da “Bunlar bugün bağırıp çağırıyor, yarın fırsat ellerine geçse yine bizim basın özgürlüğümüzü yasaklar” şeklinde görüşler var. Yanlış. “Basın özgürlüğü ya da herhangi bir hak, muhatabın, rakibin ya da bir başkasının tutumuna göre değerlendirilemez.” 
Zaman’ın olumsuzluklarını esas olarak orta ve uzun vadede bilinçli, bilgili okur topluluğu yani toplum giderebilir. Yasaklar, polis, yasa değil…

(*) http://www.cumhuriyet.com.tr/koseyazisi/171095/Zaman_Gazetesinin_Trajedisi.html 
Cumhuriyet Gazetesi, Olaylar ve Görüşler, 24 Aralık 2014

Yalakaların yükseliş ve çöküş yılı olarak 2014

Evet onlar da insan ama bizim gibi değil. Çünkü onlar kaburgasız, şahsiyetsiz ve iktidarperver. Hayat onlar için de sürprizlerle dolu

Başlığın karşılığı, belki de ancak bir kitap hacminde, hatta orta büyüklükte bir kentin telefon rehberi kalınlığında olacağı için, ilgi alanımızı daraltıp çerçeveleyelim ve muhabbeti “Medya’daki Yalakalar”  ile sınırlı tutalım.
2014, bir yıl öncenin aralık ayının zelzelesinin, yani Hırsızlık ve Rüşvet Operasyonunun, artçı şoklarının ve yan etkilerinin çok ağır bir şekilde hissedildiği yıl oldu. Erdoğan ile Gülen’in nikâh yüzüklerini birbirlerinin suratına fırlatmalarının ardından, medyatik yalaka mahallesinde müthiş sallanmalar, baş döndürücü sendelemeler, düşmeler, kalkmalar, taşınmalar oldu. Tek başına yalakalık sıfatı, bu olaydan sonra büyük ölçüde anlamsız, işlevsiz kaldı, çünkü bazı eski yalakalar, yalakalığa tam hız devam ederken, eski yalakaların önemli bir kısmı piyasaya yeni muhalif olarak çıktı. Yalakalık, biliyorsunuz, kendi ikbali için sırtını iktidara dayama halinin adı. İktidarda bir daralma, bir kuşku, bir ikilik hatta yarılma olunca, bazı yalakalar, önce ‘Bekle Gör’ dediler. Beklediler ve gördüler ki, Haşhaşilikten darbeciliğe kadar hiçbir gerçek toplumsal ya da siyasal karşılığı olmayan suçlarla itham edilenler, kapışmanın ilk sonuçlarıyla Yüksek Seçim Kurulunun yayınladığı listelere bakıp, ‘Aman biz mevcut, resmi ve hakiki iktidardan yana saf tutalım’ dediler. Cemaat’e yakın gazetelerde köşe yazıcılığı yapanlar, yarım ağızla teşekkür edip, Erdoğan ya da Sancak medyasına geçtiler. Ya yükseleceklerdi ya da çökeceklerdi. Gerçi ikisi de olmadı ama…
Bu kırılma/yarılma anında, daha önce Cemaat bankasından düşük faizli kredi alıp, sonra Gülen yerine Erdoğan’ı seçen çaylak yalakalara hiç değinmiyorum.  Her konumun bir raconu mevcut. Başarılı yalaka vardır, çapsız yalaka vardır. Mesela bugün hiç kimse Mehmet Barlas aleyhine bir şey yazabilir mi? 
Yalaka doğup yalaka ölecekler var. Onlara hiç girmeyeyim… Ama 2014’te olup bitenlerden sonra o cenahta bile birdenbire ‘Eyvah yoksa biz yalaka olarak ölemeyecek miyiz?’ korkusu baş gösterdi. Biri mesela, “Erdoğan devrilseydi bizi de Yassıada benzeri zindanlara atacaklardı” dedi ki, korkunun ve suçluluğun bundan daha bariz ve güzel bir itirafı olamaz herhalde.
Alınlarına ‘Yetmez Ama Evet’ mührü basılmış olan liberal aydınların çok büyük bir çoğunluğu aslında 2014 yılı başında Erdoğan’a veda etmişlerdi. Onların bugün artık yalakalıkla ilişkileri yok ama kıdemli ve yalnız yalakalar onları hâlâ kendilerinden sayıyor.
Deniz Gezmiş’in arkadaşı olmakla övünen birisi, Kürt milletinin sözcüsüymüş gibi yazıp konuşarak ‘Akil Adam’ kadrosundan hükümet gazeteciliğine atandı. Gerçi o ‘Akil’ adamlar, hiçbir işe yaramadı. Raporları bile resmen kabul edilmedi. Olsun. Hürriyet’te yazmadığı halde Hürriyet’in İnternet sitesine koydular yazılarını (İktidarla arasına bence geç de olsa mesafe koyan Cengiz Çandar’dan söz etmiyorum). Deniz Gezmiş tüccarı, baktık sonra medya şempanzesi olmuş. Hükümetin dış politikasını savunmak üzere Amerikalara filan gönderilmiş. Sipariş etmişler, kabul etmiş, yazmış, konuşmuş. Yalaka burcunda doğmamıştı ama 2014’te onun yükseleni yalaka oldu.
Bir başka yükselen de, ekalliyetten olduğu halde kendisini ve iktidarı çoğunlukta gösteren bilahare Başdanışmanlığa atanan bir yazıcı idi. AKP içinde Mehmet Metiner gibi değerli, İstanbul beyefendisi, derin siyaset bilgisine sahip bir milletvekilini kızdırması pek fena olmadı ama, yalakalığı böyle ince bir diplomat gibi icra ettiği için de ilgi çekti. Yalakalar arasında ‘sosyolojik’ sözcüğünü en çok kullanan iki yazıcıdan biri kendisi. ‘Toplum içinde biz çoğunluğuz, dolayısıyla her istediğimizi yaparız’ önermesini ‘sosyolojik bir gerçek’ olarak sunuyor ikisi de. Durkheim’ın mezarı nerede?
Yükselirken çökenlerden bir örnek, ki belki de doğru tespit, yükseldiğini sanırken çökenler olmalı, orijinal olacağım diye olmadık fikirler geliştirip Erdoğan’ı eski BBC yorumcularından müteveffa George’a alkışlattıran hanımefendi. Paçozluk konusunda belli ki çok çalışmış olan bu münevver, uzmanlık alanını sadece teorik olarak değil pratik olarak ve bizzat sergileme başarısı da gösterdi. 
Yalakalık sıfatına haiz olmalarına rağmen, şak diye zirveden düşenler de oldu 2014’te. Mesela gazetecilikten çok emlak işlerinde uzmanlaşmış bir zat ile iki yakın yönetici arkadaşı, bir gün pat diye kapının önüne kondu, hem de yandaş medyada. Çünkü onlar da bir süre önce bir başka yandaş ekonomist köşe yazarını şutlamışlardı.
Çok az sayıda eski yalaka var ki, Aralık 2013’ten beri sus pus kesildiler. Bu bile iyi… Açıkça ve doğrudan muhalefet yapamasalar da, eski yalakalıklarından vazgeçmişe benzerler. Utangaç eski yalaka mı diyeceğiz böylelerine?
2015’te daha çok sayıda yalakanın, yalakalıktan istifa etmesi dileğiyle…
Hoş, istifa etmeseler de, kapı önüne konma tehlikesi giderek artıyor.
 

(*) Ekşi Sözlük’ten açıklayıcı birkaç tanım:
*Taksilerdeki şoför yanındaki koltuğa “yalaka koltuğu” derler. oraya oturan her nedense hep şoföre hak verme gereği hisseder!?
* en hakiki yalaka, efendisi ossururken derin derin nefes alandır...
* etek öpmekle dudak eskimez
* para ve samimiyeti aynı cümlede kullanan bol tebessümlü insanlara yalaka denir.

(*)  http://birgun.net/news/view/yalakalarin-yukselis-ve-cokus-yili-olarak-2014/11487  Birgün Gazetesi, 4 Ocak 2015